Scribble Maps veahkkeguovddáš
Molsso giela

Man tárkkas Fire kit lea?

Dát artihkal čilge Fire kit:a modeallaid, dáhtaid, dohkkehanbohtosiid ja ráddjehusaid. Geavat dán dieđu go dulkot simulašuvnna bohtosa.

Mearkkašupmi: Fire kit lea plánenreaidu mainna veardádallá báikkiid ja skenáriid, nugo bieđgguheami iešguđetlágan várjjain, soahpamii eahkedeaddjodoalus dahje jus biegga ja duottardilli goikkodat rievdá. Dat ii leat duođalaš dolla ovdaviidodat. Ale goassege geavat dan mearridit galgágo ruhtadit. Jus dolla lea doaimmas, čuovvu báikkálaš soahpamuša bálvalusaid.

Dollageavahusa modeallat

Kit geavaha dábálaš dollageavahusa dieđa maid USA eanadoallodoaimmahusat geavahit:

  • Bajit dolla: Rothermel bieđgguhanmodealla (1972, Albini 1976 ođasmahttin), 40 Scott ja Burgan boaldinávdnasa modeallain ja ovddit 13:in.
  • Vuolggahandolla: Van Wagner modealla go dolla goaiká beahkkiide, Rothermel 1991 modealla man jođánit vuolggahandolla ruohtasa, ja Finney vuohki dollaide mat leat belohahkii vuolggahusas.
  • Kanadas: Canadian Forest Fire Behaviour Prediction (FBP) System (Forestry Canada 1992, Wotton ja earát ođasmahtte 2009), Kanada iežas modealla, dahkkojuvvon kanadalaš vuovdi geahččalandolliin. Dat doaibmá dollabeaivvádatkoddaiguin maid kanadalaš ásahusat geavahit juohke beaivvi.
  • Bieđgguheapmi gárttas: unnimus mannanáigge vuohki, seamma ášši maid USA Forest Service FlamMap geavaha. Dolla váldá jođáneamos geainnu juohke ruvttus, bajás ja bieggaguvlui vuosttažettiin.

USA:s dát leat modeallat main FARSITE, FlamMap ja BehavePlus leat huksejuvvon, USA reaiddut dollaplánemii; Kanadas FBP System lea modealla Kanada riikkalaš dollageavahusgárttaid ja Prometheus duohken.

Dáhtaáššit

Bohtosa kvalitehta lea sisdoallodáhtaid kvalitehta mielde:

  • Boaldinávdnasat (USA): LANDFIRE, riikkalaš gárta boaldinávdnasiin ja beahkkeláhkkas USA Department of the Interior ja USA Department of Agriculture bokte, 30 m. Vuolleeatnamat 48 stáhta geavahit odđasamos LANDFIRE-ođasmahttima, ja ovddit almmuhus deavdá guorraid. Alaska ja Hawaii geavahit iežaset LANDFIRE-almmuhusaid.
  • Boaldinávdnasat (Kanada): Natural Resources Canada riikkalaš boaldinávdnasgárta (2024), 30 m: guossa, bierdna, bohtu, seaguhuvvon vuovdi, rássi ja eana mii ii boldde.
  • Eanadat: Scribble Maps allodat, USGS 1 m lidár viidáseamos oassái USA:s ja 30 m eará sajiin.
  • Biegga: USA:s kit álgá National Weather Service diibmoildagas du guovllu várás; eará sajiin 20 km/h oarjjabiegga mii ii rievdde. Don sáhtát rievdadit dan geahččalit makkár bieggan beare.

Raporttakoartta čájeha boaldinávdnasdáhta govvaneami ja luohttámuša du guovllus. Goappaš gárttat čájehit boaldinávdnasiid dakkár dilis go gárttat dahkkojedje (LANDFIRE 2024 ja 2025, Kanada gárta 2024). Dolla, čuohppan, boaldinávdnasgieđahallan dahje ođđa ruovttut dađi rájes eai leat sis.

Modealla dohkkeheapmi

Dálá dohkkehanchecknomat:

  • Dollageavahusa meroštallamat dárkkistuvvojit iehčanas rabas gáldokoda ollašuhttima vuostá seamma modeallain (Pyretechnics). Dássedis eatnamis bieđgguhanjođus, dollaváimmu ja dollabuori hámis sohpet 0,5 %:s siskkobealde. Biegga ja várri oktanaga sohpet 10 %:s siskkobealde, dasgo guokte reaidduid čoahkkáigeassit bieggaga ja vári veaháš iešguđetláhkai, goappašat geavahuvvojit duođalaččat.
  • Kanada modealla dárkkistuvvo almmuhuvvon Fire Weather Index tabeallaid vuostá (Initial Spread Index), ja juohke boaldinávdnasšládja bieđgguheapmi, beahkkeláhkkaluoitin ja boaldinávdnasgolut almmuhuvvon FBP-ekvašuvnnaid vuostá.
  • Dovdosaš hámit: bieggaháhkka dássedis eatnamis dolla šaddá birra, ja bieggain dat šaddá ellipsan maid modeallat ovdal dadjet.
  • Modealla ráddjehusat: gáhppá boaldinávdnas ii bola, geaidnu, čáhci ja geađgi doalvvadit dola (maiddái diagonála rasttildeames), ja dolla ii goassege bola guhkit go maid don ásahit áiggi.
  • Duohta boaldinávdnasdáhta: go lodden ođđa LANDFIRE-almmuhusa, dárkkistit veardádusaid dovdosaš sajiin (vuovdi, siivu, rássi, gávpogat) ovdal go kit geavaha dan.

Modealladárkkistemiid leat oassin min automáhtalaš geahččalemiin.

Dohkkeheapmi vuostá čállojuvvon meahcceolliid

Mii čuvvoimet duohta meahcceollit 12 diimmu ovdal. Juohke geahččaleapmi álgá duohta dola ravddas, NASA satelihtadáhtaid mielde gárteštuvvon. Dat doaimmata kit:a 12 diimmu dan bieggain ja njiedjamiin mat mihtiduvvojedje lagamus girdišillju, ja veardida gosa kit dolla bieđggui ja gosa duohta dolla bieđggui. Kit geavahii seamma eanadat- ja boaldinávdnasgárttaid maid don oaččut, gárteštuvvon ovdal juohke dola.

  • 2026 dollat (dálá gárttat): 96 gaskaboddosa 12 diimmuin 80 meahcceolis, 60 USA:s ja 36 Kanadas.
  • 2018 rájes 2021 rádjai dollat (LANDFIRE 2016, gárta mii dahkkojuvvui ovdal daid): 117 áigodaga 104 USA meahcceolis.

Bieđgguhanjođus. USA:s kit jođus lei lahka duohta dollaid. Gaskamearálaččat dat dárbbahii measta seamma áiggi boldit seamma viidodaga: 1,1 geardde duohta jođu 2026:s, 1,0 geardde 2018 rájes 2021 rádjai. Likká 6 10:s áigodagas ledje 2 gerddiin siskkobealde. Dat ledje veaháš njuovžil muorain ja veaháš jođáneappot rásis ja siivus, ja beare jođáneappot ihkku, go duohta dollat jaskkodit. Kanadas kit manai likká 3 geardde jođáneappot go duohta dollat. Dat doalaha eahketbeaivvi dollabeaivvádaga juohke diimmu, muhto duohta Kanada dollat bolde garrasit dušše moadde diimmu beaivvis. Lohkka Kanada áiggiid beaivvi doaimmas eahketboldima diimmuin.

Bieđgguhanguovlu. Mii veardideimmet kit:a dola hámi dollii mii šaddá seamma ollu juohke guvlui dássideaddjái. Garra bieggain, badjel likká 18 km/h, kit lei lagabus duohta hámi eanaš áigodagain. Njuoskes bieggain dat dagai likká seamma bures go dássideaddji šaddan, dasgo guvlu dalle lea gitta smávva bieggarievdamiin, eanadagas ja dollageavahusas maid bistevaš biegga ii sáhte fidnet. Oppalaččat kit lei lagabus go dássideaddji šaddan likká beali USA áigodagain ja 7 10:s Kanada áigodagas.

Dáid bohtosiid dulkon. Geavat kit:a veardádallat báikkiid ja skenáriid, ja geahččat man guhkás dolla sáhtášii ruohttat moadde diimmu siste bistevaš dilis. Ale geavat dan ovdal dadjat man olmmoš duohta dolla lea.

Plánejuvvon dohkkehancheckat:

  • FlamMap veardádus: seamma eanadagat mat gieđahallojuvvojit FlamMap:s, USA Forest Service reaidduin, čájehit man lahka min bohtosat leat.
  • Regrešuvdnacheckat: modeallarievdadusat almmuhuvvojit dušše jus eai unniduva dáid čuoggáid.

Mii ođasmahttit dán siiddu juohke vuogádatmihtu almmuhuvvodettiin.

Simulašuvnna ráddjehusat

Duohta dollat sáhttet leat jođáneappot ja stuorát go simulašuvdna. Dat ii modellere:

  • Čuvges. Biegga sáhttá guoddit boldi čuvgesiid guhkás dola ovdii ja álggahit ođđa spot-dollaid. Nu ollu ruovttut bolde. Kit bissuha dola geainnuin, čáziin ja gávpogatgilvvain maid duohta dolla sáhttá njuikut badjel.
  • Ruovttut boaldinávdnasin. LANDFIRE gárteha eanaš huksejuvvon guovlluid eatnamin mii ii boldde, nu dolla bissu gávpoga ravddas. Duohta dollat sáhttet bieđgguhit ruovttus ruvttui.
  • Rievdi dilli. Biegga ja boaldinávdnasa goikkodat bissot seamma olles ruohtasa. Duohta dollat rievdet beaivvi áiggi, bieggarievdamiid ja frontaid mielde.
  • Dolaváldin. Joavkkut, girdit ja dolavuojut eai leat modellejuvvon.
  • Dolla dahká iežas dili. Hui stuorra dollat sáhttet dahkat iežaset bieggaid.

Got lohkat bohtosa

  • Veardit skenáriid. Geavat dan veardidit skenáriid: mii vuolggahus lea heajut, man ollu goikkit beaivi mearkkaša, mat várit ja vuonat guddet dola jođáneamos.
  • Dárkkis luohttámuslinjá. Luohtte bohtosii eambbo go kárta dadjá ahte boaldinávdnasdáhta gokčá guovllu alla luohttámušain.
  • Geavat áiggiid čuovvolussan. "Bola 6. diimmu rádjai" mearkkaša "dán bistevaš dilis". Garra biegga ja goikes boaldinávdnas dahket duohta dollaid jođáneabbon.
  • Muital čuvgesbieđgguheami ruovttuid lahka. Gos dolla joavdá orrunbiirri ravdii, oainnat ahte čuvgesat sáhttet guoddit dola guhkit.

Geahča maiddái

Maŋemuš ođastus