Scribble Maps hjálparmiðstøð
Skift mál

Hvussu nágreiniligt er Eldur-setið?

Henda greinin greiðir frá módelunum, dátanum, váttanarúrslitunum og avmarkingunum í Eldur-setinum. Nýt hesar upplýsingar til at tulka eitt líkningarúrslit.

Viðmerking: Eldur-setið er eitt skipanartól til at samanbera støð og støður, til dømis útbreiðslu á ymiskum brekkum, ignition langs eina streymlinju, ella broytingar í vindi og turrleika í eldiviði. Tað er ikki ein útlit fyri ein veruligan eld. Brúka tað aldri til at avgera, um tú skalt rýma. Fylg lokalu neyðtænastunum, um ein eldur brennur.

Eldferðarmodel

Setið brúkar vanligu eldferðarvísindini, sum amerikanskir landsumsitarar nýta:

  • Yvirflatueldur: Rothermel's útbreiðslumodel (1972, við Albini's dagføring frá 1976), við teimum 40 Scott og Burgan eldiviðarmodelunum og teimum upprunaligu 13.
  • Krunueldur: Van Wagner's model fyri, tá ein eldur klatrar upp í trøini, Rothermel's 1991-model fyri, hvussu skjótt ein krunueldur fer, og Finney's háttur fyri eldar, sum eru partvíst í krununi.
  • Í Kanada: Canadian Forest Fire Behaviour Prediction (FBP) System (Forestry Canada 1992, dagført av Wotton o.ø. í 2009), egna modelið hjá Kanada, bygt á royndareldar í kanadiskum skógum. Tað arbeiðir út frá eldveðurkotunum, sum kanadiskar stovnar brúka dagliga.
  • Útbreiðsla yvir kortið: ein háttur við minstu ferðatíð, sama hugsan sum amerikanska Forest Service nýtir í FlamMap. Eldurin tekur skjótastu leiðina gjøgnum hvørja fruma, fyrst uppeftir og við vindinum.

Í USA eru hetta modelini aftanfyri FARSITE, FlamMap og BehavePlus, amerikanskar tól til eldskipan; í Kanada er FBP System modelið aftanfyri Tjóðarligt eldferðarkort hjá Kanada og Prometheus.

Dátakeldur

Góðskan á einum úrsliti er treytað av inngangsdátanum:

  • Eldiviður (USA): LANDFIRE, tjóðarkortið yvir eldiviðartypur og trækrunur frá US Department of the Interior og US Department of Agriculture, við 30 m. Teir lægri 48 statirnir nýta nýggjastu LANDFIRE-dagføringina, og undanfarna útgávan fyllir upp, um nakað vantar. Alaska og Hawaii nýta síni egnu LANDFIRE-útgávur.
  • Eldiviður (Kanada): Natural Resources Canada's tjóðarkort yvir eldiviðartypur (2024), við 30 m: greni, fura, aspur, bland-skógur, gras og landið, sum ikki brennur.
  • Lendi: Scribble Maps hæddardáta, frá USGS 1 m lidar yvir mest allar USA og 30 m aðrastaðni.
  • Vindur: í USA byrjar setið við National Weather Service tímaspádóminum fyri títt øki; aðrastaðni við støðugum 20 km/t vestanvindi. Tú kanst broyta tað fyri at royna hvønn vind.

Frágreiðingarkortið vísir, hvussu væl eldiviðardátan fevnir um títt øki, og trygdina í hesum. Bæði kortini vísa eldivið, soleiðis sum hann var, tá kortini vórðu gjørd (LANDFIRE 2024 og 2025, kanadiska kortið 2024). Ein eldur, ein hoggur, eitt eldiviðarviðgerð ella nýggj hús síðan tá eru ikki í teimum.

Váttan av modelinum

Núverandi váttanarkanningar:

  • Eldferðarroknistykkini verða samanbering við eina óheftar opna keldu-útinning av somu modelum (Pyretechnics). Á flatum botni samsvara útbreiðsluferðin, styrkin á eldinum og lagið innan fyri 0,5%. Við vindi og brekku saman samsvara tey innan fyri 10%, tí tólini samanseta vind og brekku á lítið ymiskan hátt, sum bæði verða brúkt í verki.
  • Kanadiska modelið verður samanbering við útgivnu Fire Weather Index talvurnar (Initial Spread Index), og útbreiðsla, krunueldur og eldiviðarnýtsla hjá hvørji eldiviðartypu verða samanbering við útgivnu FBP-javnarnar.
  • Kend løg: uttan vind á flatum botni veksur eldurin sum ein sirkul, og við vindi veksur hann til ellipsuna, sum modelini siga fyri.
  • Modelavmarkingar: vátur eldiviður brennur ikki, vegir, vatn og kletturin steðga einum eldi (eisini um farið verður yvir tey á skák), og ein eldur brennur aldri longri enn tíðin, sum tú setir.
  • Veruligur eldiviðardáta: tá vit lata eina nýggja LANDFIRE-útgávu inn, kanna vit virðini á kendum støðum (skógur, kratt, gras, býir), áðrenn setið brúkar hana.

Modelkanningarnar eru partur av sjálvvirknu royndum okkara.

Váttan móti skrásettum villeldum

Vit spældu veruligar villeldar av nýggjum 12 tímar í senn. Hvør royndin byrjar frá brúnini á veruliga eldinum, soleiðis sum hon er kortløgd úr NASA-hvarvdátu. Hon koyrir setið í 12 tímar við vindi og luftrakliga, sum mátað á næsta flogvøllinum, og samanber, hvar eldur setsins breiddi seg, við hvar veruligi eldurin breiddi seg. Setið brúkti sama lendi- og eldiviðarkort, sum tú fært, kortlagd áðrenn hvønn eld.

  • Eldar í 2026 (núverandi kort): 96 tólvtímabil av 80 villeldum, 60 í USA og 36 í Kanada.
  • Eldar 2018 til 2021 (LANDFIRE 2016, kortið gjørt undan teimum): 117 tíðarskeið av 104 amerikanskum villeldum.

Útbreiðsluferð. Í USA var ferðin hjá setinum nær veruligum eldum. Í miðal tók tað umleið somu tíð at brenna sama øki: 1,1 ferðir veruligu ferðina í 2026, 1,0 ferðir í 2018 til 2021. Umleið 6 av 10 tíðarskeiðum vóru innan fyri faktorin 2. Tað gekk eitt sindur seint í timbri og eitt sindur skjótt í grasi og kratti, og ov skjótt um náttina, tá veruligir eldar kyrra seg. Í Kanada gekk setið umleið 3 ferðir skjótari enn veruligir eldar. Tað varðveitir seinnapartseldveðrið fyri hvønn tíma, men veruligir kanadiskir eldar brenna harðliga bara nøkur tímar um dagin. Les kanadiskar tíðir sum tímar av virknum seinnapartsbrenning.

Útbreiðslustevna. Vit samanbóru lagið á eldinum hjá setinum við ein eld, sum veksur eins nógv javnt í allar áttir. Í sterkum vindi, yvir umleið 18 km/t, var setið nærri veruliga laginum í flestu tíðarskeiðum. Í lættum vindi gjørdi tað sum javn vøkstur, tí stevnan tá er treytað av smáum vindbroytingum, lendi og eldferð, sum ein støðugur vindur ikki fangar. Í heild var setið nærri enn javn vøkstur í umleið helvtini av amerikonskum tíðarskeiðum og 7 av 10 kanadiskum.

At tulka hesi úrslit. Nýt setið til at samanbera støð og støður, og til at síggja, hvussu langt ein eldur kundi farið á nøkrum tímum undir støðugum treytum. Brúka tað ikki til at siga júst fyri, hvar ein veruligur eldur verður.

Ætlaðar váttanarkanningar:

  • FlamMap-samanbering: somu landslag koyrd gjøgnum FlamMap, tólið hjá US Forest Service, til at vísa, hvussu nær úrslit okkara eru.
  • Afturgongdarkanningar: modelbroytingar verða bert útgivnar, um tær ikki lækka hesi stig.

Vit dagføra hesa síðuna, so hvørt sum hvør samanbering verður útgivin.

Avmarkingar í líkningini

Veruligir eldar kunnu vera skjótari og størri enn líkningin. Hon modellerar ikki:

  • Glóðir. Vindur kann bera brennandi glóðir langt undan einum eldi og seta nýggjar blettaeldar í gongd. Soleiðis brenna nógv hús. Setið steðgar einum eldi við vegum, vatni og býarblokkum, sum ein veruligur eldur kann hoppa yvir.
  • Hús sum eldiviður. LANDFIRE kortleggur flest bygd øki sum land, sum ikki brennur, so eldurin steðgar við bygdarmarkið. Veruligir eldar kunnu breiða seg frá húsi til hús.
  • Broytandi veður. Vindurin og turrleikin í eldiviðinum eru óbroyttir allan kjørt. Veruligir eldar broytast við dagsins tíð, vindskiftum og frontum.
  • Eldslókking. Manningar, flogfør og eldlinjur eru ikki modellerað.
  • Eldur, sum skapar sítt egna veður. Sera stórir eldar kunnu skapa sínar egnu vindar.

Hvussu tú lesur eitt úrslit

  • Samanber støður. Nýt tað til at samanbera støður: hvør ignition er verri, hvussu nógv ein turrari dagur hevur at siga, hvørjar brekkur og gjáir bera eld skjótast.
  • Eftirkanna trygdarlinjuna. Líta meira á eitt úrslit, tá kortið sigur, at eldiviðardátan fevnir um økið við høgari trygd.
  • Hanna tíðir sum eina vegleiðing. „Brennur at tíma 6“ merkir „undir hesum støðugu treytum“. Sterkur vindur og turrur eldiviður gera veruligar eldar skjótari.
  • Hugsa um glóðaútbreiðslu nær húsum. Har sum eldurin røkkur markið á eini grannalagi, ger ráð fyri, at glóðir kundu borið hann longri.

Sí eisini

Seinast dagført